Binam depreme dayanıklı mı? Riskli yapı tespiti nasıl yapılır?

Kısa cevap: Binanızın depreme dayanıklılığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşların yaptığı riskli yapı tespiti ile öğrenilir. Başvuruyu binadaki kat maliklerinden biri tek başına yapabilir; masrafı kural olarak başvuran öder. Tespit, binanın projesi, yerinde ölçümler ve betondan alınan karot numuneleriyle yapılır. Binanın durumunu e-Devlet'teki riskli yapı sorgulama hizmetinden de takip edebilirsiniz.

Süreç adım adım

1. Lisanslı kuruluş seçimi: Bakanlığın listesindeki lisanslı kuruluşlardan biriyle sözleşme yapılır.
2. Belge toplama: Tapu bilgileri, varsa mimari ve statik proje belediye arşivinden alınır.
3. Saha çalışması: Kolon ve kirişlerin ölçüsü, donatı tespiti (röntgen/tarama) yapılır; betondan karot numuneleri alınır.
4. Analiz ve rapor: Numuneler laboratuvarda test edilir, bina deprem yönetmeliğine göre analiz edilir ve rapor düzenlenir.
5. Bildirim: Bina riskli çıkarsa rapor ilgili idareye iletilir; kat maliklerine tebliğ edilir ve kanunda belirtilen sürede itiraz hakkı vardır.

Karot testi nedir?

Karot, taşıyıcı elemanlardan (kolon, perde) özel bir makineyle alınan silindir şeklindeki beton numunesidir. Laboratuvarda basınç dayanımı ölçülür. Numune alınan yer uygun harçla onarılır. Karot alınacak kolonlar genellikle bodrum ve zemin kattadır; bu katlardaki malik ve kiracılara önceden bilgi verilmesi ve çalışma günlerinin planlanması gerekir.

Sonuç “riskli” çıkarsa ne olur?

Riskli olduğu kesinleşen yapılar, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yıkım ve yeniden yapım sürecine girer. Kat malikleri, kanunda belirtilen çoğunlukla yeniden yapım ya da değerlendirme şekline karar verir; çoğunluk oranları ve süreler son yıllarda değişikliğe uğradığı için güncel hükümleri avukata teyit ettirmenizi öneririz. Kiracılar ve malikler için kira yardımı ve kredi destekleri gibi imkânlar ilgili idareden öğrenilebilir.

Riskli çıkmadıysa

Riskli çıkmayan bir binada da raporda belirtilen zayıflıklar (nem, korozyon, çatlaklar, kolon kesilmesi gibi müdahaleler) ciddiye alınmalıdır. Güçlendirme seçenekleri için bir inşaat mühendisinden görüş alınabilir.

Yöneticinin yapabilecekleri

• Kat maliklerini bilgilendirme toplantısı düzenlemek ve lisanslı kuruluşlardan teklif toplamak,
• tespit masrafının genel kurul kararıyla ortak giderden karşılanmasını gündeme almak,
• saha çalışması için daireler ve ortak alanlarla randevu planlamak,
• binada taşıyıcı sisteme izinsiz müdahaleyi (dükkân kolonu kesme gibi) önlemek ve bildirmek.

Deprem sigortası ve bina güvenliği için DASK ve bina güvenliği yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; teknik değerlendirme için lisanslı kuruluşa, hukuki süreç için avukata danışın.